Tiroid beziniz şaşırınca.

Günden güne kendinizi bitkin mi hissediyorsunuz? Kilo almaya, ateşlenmeye, saçlarınız dökülmeye ve konsantre olmakta zorlanmaya mı başladınız? Ya da tam tersi şeyler mi olmaya başladı? Kolay sinirlenmeye, terlemeleriniz artmaya ve uykularınız bozulmaya mı başladı? Vücudunuzun düzenleyici ve orkestra şefi hormonu tiroid hormonunda bir sorun olduğu düşünülmelidir. Tüm bunlardan öncelikle tiroid bezinizde bir sorun olduğu anlaşılmalıdır.

Tiroid bezi nedir?

Tiroid bezi boynun ön tarafında, soluk borusu ile çene arasında yer alan, kelebek şeklinde bir organdır. Vücudumuzun enerji kullanımını, bedenimizin metabolizmasını kontrol eden tiroid hormonlarını sentezler ve salgılar. Tiroid bezi hastalıkları hormonların üretimini bozabilir. Bu durumda metabolizma da bozularak hızlanır veya yavaşlar. Klinik belirtiler de bundan sonra oluşur.

Belirtiler: kilo verme veya alma.

Açıklanamayan kilo değişikliklerinin en önemli nedeni tiroid hastalıklarıdır. Kilo artışı hipotiroidizm dediğimiz tiroid hormonlarının düşük düzeyini, aksine kilo kaybı ise hipertiroidizm dediğimiz tiroid hormonlarının yüksek seviyede salgılanmasına bağlı olabilir. Toplumda hipotiroidizm çok daha yaygın bir durumdur.

Belirtiler: boyunda şişlik.

Boyunda tiroid bezinin olduğu yerde şişlik olması, tiroid bezinde bir şeylerin ters gittiğini gösterir. Çoğunlukla tiroid bezinde büyüme toptan büyüme, nodüllere bağlı büyüme ve bazen de kansere bağlı büyüme şeklinde olabilir. Nadiren tiroid bezinden kaynaklanmayan büyümeler de görülebilir.

Belirtiler: nabızda değişiklik.

Tiroid hormonları vücutta neredeyse tüm organları etkiler ancak ilk belirtisi kalp atım hızında değişim olarak karşımıza çıkar. Hipotiroidi kalp atım hızını azaltır, hipertiroidi ise kalp atım hızını artırır. Aynı zamanda tansiyon sorunlarına ve diğer kalp ritm bozukluklarına neden olabilir.

Belirtiler: ruh halinizde ve enerjinizde değişiklik.

Tiroid hastalıkları ruh halinde ve günlük enerji seviyesinde değişiklik yapar. Hipotiroidizm yogunluk, halsizlik ve depressif mizaca neden olurken, hipertiroidizm endişe, uyku bozuklukları, huzursuzluk ve kolay sinirlenmeye neden olur.

Belirtiler: saç dökülmesi.

Fonksiyon bozukluğu yapan tiroid hastalıklarının tümünde saçlarda dökülme olur. Hastalık tedavi edildikten sonra saçlar çoğunlukla normale döner.

Belirtiler: sıcak basması veya kolay üşüme.

Tiroid hastalıklarında vücudun sıcaklığı düzenleyen termostat mekanizmasının bozulması sonucunda, hipotiroidide kolay üşümeye, hipertirodide ise terleme artışı ile birlikte sıcak basmalarına neden olabilir.

Hipotiroidizmin diğer belirtileri.

• Cilt kuruluğu ve tırnaklarda kolay kırılma.
• Ellerde karıncalanma ve uyuşma.
• Kabızlık.
• Anormal adet kanamaları.

Hipertiroidizmin diğer belirtileri.

• Ellerde titreme ve kas güçsüzlüğü.
• Görme sorunları.
• İshal ve barsak düzensizliği.
• Düzensiz adet dönemleri.

Tiroid hastalıkları ve menapoz.

Tiroid hastalıkları adet dönemlerinde ve ruh hallerinde değişiklik yapabileceğinden, bazen benzer belirtiler nedeni ile menapoz ile karıştırılabilir. Basit bir kan tahlili ile her iki durum birbirinden kolayca ayırt edilebilir.

Kimler doktora başvurmalı?

Tiroid veya guatr hastalığı olduğunu düşünen ve kuşkulanan herkes mutlaka bir doktora görünmeli, muayene olmalı ve basit kan tetkiklerini yaptırmalıdır. Hipotiroidizmin kadınlarda 60 yaşından sonra, hipertiroidizmin ise her yaş kadında daha çok görüldüğü unutulmamalıdır. Ailesel guatr hastalığı hikayeniz varsa risk çok daha yüksektir.

Boynunuzu ve tiroid bezini kontrol edin.

Aynada kendinize baktığınızda, boynunuzda, adem elmasının bulunduğu yerde, bir şişlik farkederseniz mutlaka bir doktora başvurmalısınız. Bunu yapmanın en kolay yolu, aynanın karşısında boynunuzu geri atarak bir yudum su içmeniz veya yutkunmanızdır. Yutkunma hareketi sırasında boynunuzda bir şişlik veya yumru olduğunu farkedebilirsiniz.

Tiroid hastalıklarının tanısı.

Basitçe bir muayeneden sonra tiroid bezinin hormon salgılamasını kontrol eden TSH ve tiroid hormonları (T3 ve T4) ölçümü yapılır. Genellikle ultrasonografi yeterli olmakla birlikte, bazı durumlarda tarama testleri, görüntüleme yöntemleri ve nadiren de biyopsi yapılarak hastalığın kesin tanısının konması gerekebilir.

Hashimoto hastalığı.

Hipotiroidinin en yaygın nedeni bu hastalıktır. Tiroid bezinin otoimmun bir hastalığıdır. Bu hastalıkta tiroid bezi hasar görerek yeterli hormon salgılayamaz. Aile bireylerinde görülme sıklığı fazladır.

Hipotiroidinin diğer nedenleri.

Bazı durumlarda hipotiroidizm; beyinde bulunan ve tiroid bezinin hormon salgılamasını düzenleyen TSH hormonunu üreten; hipofiz bezinin hastalığından kaynaklanır. Hipofiz bezi yeterli TSH üretemezse tiroid hormon düzeyleri de düşer.

Ayrıca tiroid bezinin geçici iltihabi hastalıkları ve kullanılan bazı ilaçlar (antidepressan ilaçlar gibi) da tiroid hormon seviyesinin azaltır ve hipotiroidiye neden olur.

Graves hastalığı.

Hipertiroidizmin en yaygın nedenidir. Tiroid bezinin aşırı hormon salgılamasına neden olan ve tiroid bezinde iltihaplanmaya neden olan otoimmun bir hastalıktır. Bu hastalığın en tipik bulgusu gözlerde ileri doğru fırlamış görünümdür.

Hipertiroidinin diğer nedenleri.

Tiroid bezinde bulunan ve kontrol dışı hormon salgılayarak, hipertiroidiye neden olan nodüllerden de kaynaklanabilir. Bu durumda ultrasonografi gibi rutin tanı yöntemlerine ilave olarak Tiroid Sintigrafisi yapılarak ve nadiren de Tiroid İnce İğne Aspirasyon Biyopsisi ( Tiroid İİAB) yapılarak kesin tanı konur.

Tiroid hastalıklarının komplikasyonları.

Hipotiroidizm tedavi edilmediğinde kalp krizi riskinin artmasına, kolesterol düzeylerinin artmasına ve çok ileri düzeyde hormon düşüklükleri ise vücut ısısının çok düşmesine, bilinç kaybına ve yaşamı tehdit eden durumlara neden olabilir. Uzun süreli hipotiroidi ise kalp kasının dahi bozulmasına neden olan kalp hastalıklarına ve kemiklerde ileri derecede erime ile birlikte kendiliğinden oluşan kemik kırıklarına neden olabilir.

Hipotiroidinin tedavisi.

Tanı konduğunda en basit tedavi yöntemi hormon ilaçları kullanılmasıdır. Tedavinin etkinliğinin kontrol edilmesi ve ilaçların dozuna karar verilmesi amacıyla hormon düzeyleri düzenli aralıklarla kontrol edilmelidir. Hastaların çoğunluğunda yaşam boyu hormon desteğine ihtiyaç olmaktadır. Bu durumdaki hastalar kontrolsüz ve kendi kendilerine karar vererek tedavilerini sonlandırmamalıdırlar.

Hipertiroidinin tedavisi.

Tedavide en yaygın kullanılan ilaçlar, tiroid hormon üretimini azaltan antitiroid ilaçlardır. Buna ilave olarak bazı durumlarda, kalbin atım hızını düzenleyen ilaçlar ile kombine edilmeleri gerekebilir.

Bir diğer tedavi seçeneği ise radyoaktif iyot tedavisi ile bezin baskılanmasıdır.

En sonunda hormon düzeyleri normale dönen hastalarda ise kesin tedavi için ameliyat en etkili ve en iyi yöntemdir.

Tiroid hastalıklarında cerrahi tedavi.

Cerrahi tedavi büyümüş tiroid bezlerinde, kontrolsüz hormon salınımı söz konusu ise, bez çok fazla büyümüş ise, fazla büyümüş riksli nodüller var ise ve kanser riski veya tanı konmuş kanser mevcut ise mutlaka cerrahi tedavi önerilir.

Hastaların çoğunda ameliyat sonrasında ihtiyaç olan tiroid hormonunun dışarıdan verilerek takviye edilmesi gerekir.

Tiroid kanserleri.

Nadir görülen kanser çeşitlerindendir. Tiroid nodüllerinin sadece % 5 kadarı kanserli çıkmaktadır.

Tanısı konduğunda ameliyat ile bezin alınarak temizlenmesi ve sonrasında radyoaktif iyot tedavisi gerekmektedir. Nadiren dışarıdan radyoterapi uygulanması gerekmektedir.