14. Nelere dikkat etmeli?

• Özellikler 40 yaşından sonra safra taşları riskinin arttığı bilinmektedir. Bu nedenle, bu yaştan sonra bazı şeylere dikkat etmek gerekir.
• Sağlıklı kiloda kalmak önemlidir.
• Hızlı kilo vermek ve almaktan kaçınmak gerekir.
• Aşırı kilo verdiren diet programlarına dikkat etmek gerekir.
• Lifli gıdalar, bitkisel yağlar ve balık tüketimine ağırlık verilmeli.
• Rafine katı yağlar, margarinler, doğmuş yağlar ve refine tahıl ürünleri tüketiminden kaçınmalı.
• Yeterince bedensel aktivitede bulunulmalı ve sportif eksersizlere biraz daha zaman ayırmalı.

13. Şeker hastalığı ( Diabet ) ile ilişkisi nedir?

• Şeker hastalığında böbrekleri etkileyen bir durum söz konusu ise, bu durum kanda trigliserid dediğimiz yağları artırabilir.
• Trigliseridlerin fazla artmasının safra taşlarının artmasına neden olduğu düşünülmektedir.
• Ayrıca şeker hastalığına bağlı olarak safra kesesinin safrayı barsağa boşaltmasında gecikme olduğu ve bunun da safra taşı oluşma olasılığını artırdığı düşünülmektedir.

12. İlaçlar etkili olabilir mi?

• Doğum kontrol ilaçları ve hormon replasman tedavisi gibi özellikle östrojen içeren hormon ilaçları safra taşı oluşma ihtimalini artırır.
• Bazı kolesterol düşürücü ilaçlar safra kesesindeki safra salgısında bulunan kolesterolu artırdığı için safra taşlarına neden olabilir.

11. Neler yemeliyiz?

• Yağdan ve kolesterolden zengin gıdalar safra taşı oluşumu olasılığını artırır.
• Lifsiz gıdalar tüketmek, rafine unlu mamüller, beyaz pirinç gibi gıdaları ve karbonhidratlı gıdaları fazla tüketmek de benzer şekilde safra kesesi taşlarını artırır.

10. Hızlı kilo verme, çabuk dietler sorun oluşturur mu?

• Kısa zamanda fazla miktarda kilo verme safra taşlarının oluşumunu hızlandırmaktadır.
• Bu amaçla yapılan hızlı ve acil diet programları, aşırı spor ve eksersize bağlı ani kilo kayıpları, çok düşük kalorili diet programları, hastalıklara bağlı hızlı kilo vermeler ve kilo verme ameliyatları ( obezite cerrahisi gibi ) sonrasında safra taşlarının oluşma ihtimali artmaktadır.
• Bu nedenlerle kilo verme amacıyla yapılan diet programları uzun süreli, düzenli olmalı ve risk gurubundaki bireylerde haftalık 1,5 kg’dan daha fazla kilo verdiren diet programları uygulanmamalıdır.

9. Obezite ( Şişmanlık )

• Eğer fazla kilolarınız varsa bu daha fazla kolesterol ve daha fazla safra taşı riski demektir.
• Ayrıca, daha tembel ve daha büyük safra kesesi demektir. Bu durum safra salgısının yoğunluğunu ve miktarını artıran bir şeydir.
• Yapılan araştırmalarda özellikle göbek tipi yağlanması fazla olan şişmanlıkta safra taşları oluşumu riskinin arttığı saptanmıştır.

8. Ailesel yatkınlık ve genetik eğilim

• Aile bireylerinden herhangi birinde safra taşı olanlar diğer insanlara göre risk gurubundadır.
• Kuzey ırkı insanlar, sarışınlar, akdeniz kuşağı insanlar, meksikalı ve amerikan yerlileri gibi bazı ırklar, piknik tipi insanlar ve bazı coğrafyalarda yaşayanlar diğer insanlara göre daha fazla risk altındadır.
• Yapılan bazı araştırmalar, bazı genlerin safradaki kolesterol içeriğini artırdığını düşündürmektedir.

7. Kadınlar için risk var mı?

• Yapılan araştırmalarla östrojen hormonunun safra taşlarının oluşumunda olumsuz rol oynadığı saptanmıştır.
• Kadınlık hormonları safra salgısındaki kolesterol içeriğinin artmasına neden olmaktadır.
• Gebelik dönemlerinde safra salgısındaki kolesterol içeriğinin artması nedeni ile safra salgısının daha yoğun olduğu ve zamanla safra çamuru denilen kıvama doğru değiştiği bilinmektedir.
• Safra salgısının koyulaşması akımın azalmasına neden olur ve bu durum da safra taşlarının oluşumunu kolaylaştırır.
• Bu durumlar nedeni ile kadınlarda kolesterol taşları daha sıklıklı görülür.
• Bu nedenlerle beslenme rejimlerinin özellikle gebelik döneminde yeniden düzenlenmesinde yarar vardır.

6. Kolesistit Tedavisi

• Safra kesesi taşlarının pek çoğu uzun süre sorun oluşturmadan durabilir. Yani sessiz kalabilir.
• Ancak, sorun oluşturan, bulgu vemeye ve şikayetlere sebep olmaya başlayan safra kesesi taşları en kısa zamanda tedavi edilmelidir.
• Safra kesesinin iltihaplarının ve taşlarının tedavisi cerrahidir. Açıkçası, ameliyat dışında bir tedavi seçeneği henüz mevcut değildir.
• Cerrahi tedavide tek seçenek KOLESİSTEKTOMİ dediğimiz safra kesesinin ve taşlarının birlikte ameliyat ile alınmasıdır.
• Ameliyat sonrasında karaciğerde salgılanan safra salgısı tekrar barsaklara kolayca boşalır ve gıdaları sindirmemiz sağlanmış olur.

5. Bir sorun olduğunu düşünüyorsanız ne yapmalısınız?

• En doğrusu en kısa zamanda bir sağlık kuruluşuna veya bir doktora başvurmaktır.
• Öncelikli amaç, mevcut tabloda durum nedir ve infeksiyona ait bulgular ne durumdadır, bunu anlamak olmalıdır
• Ağrıları azaltmak ve oluşan infeksiyona karşı mücadale etmek için tedavi başlanmalıdır.
• Ancak bunun için de çoğu zaman bazı kan tahlilleri ve Ultrasonografi, röntgen  gibi görüntüleme tetkiklerinin yapılması gereklidir.
• Tedaviye karar verme aşamasında hastaneye yatmayı gerektirecek bir durum her an karşınıza çıkabilir. Böyle durumlarda kararı kesinlikle ilgili hekim vermelidir.
• Tedaviye karar verme konusunda hekim kararlarına müdahale etmek sonraki süreçte oluşabilecek sorunların daha da artmasına istemeden neden olabilir.

4. Kolesistit ( Safra Kesesi İltihabı )

• Safra taşlarından herhangi biri safra kesesinin kanalını ya da ana safra kanalını tıkarsa safra akışı kesilir ve ardından safra kesesi şişer. Sonrasında mikroplar da bu olayın içine dahil olursa safra kesesi iltihaplanır. Buna kolesistit denir.
• Ardından buna bağlı olarak bulantı,kusma ve sağ üst tarafta karın ağrısı olur.
• Olay ilerledikçe mikroplar da işe karışınca iltihap bulguları ortaya çıkmaya başlar.
• Ateşlenme, karında şiddetli sancı, sırt tarafa ve sağ omuza doğru vuran şiddetli sancılar olur.
• Bazen derin nefes almaya izin vermeyecek şiddette ağrıları olur.
• Çoğu kişi bu tip ağrıları bel ağrıları ve hatta böbrek ağrıları ile karıştırır.

• Taşların çoğu kolesterol içeriğinden zengin taşlardır ve yapıları serttir. Renkleri genellikle sarının tonlarında olur.

• Siroz ve bazı alyuvar hastalıkları gibi durumlarda safra taşlarının rengi değişir ve daha koyu renkli hale gelirler.

• Renkli safra taşlarından en çok bilineni siyaha yakın renkte olan bilirubin taşlarıdır.

• Kan hücrelerinin yıkım ürünleri arttıkça safra taşlarının rengi de daha koyu olur.

• Böyle farklı renkteki taşlara pigmente taşlar adı verilir.

• Alınan pek çok gıda safra taşlarının rengini ekilemektedir.

3. Safra Taşlarının Çeşitleri

2. Safra Taşları

• Safra taşları safra kesesinin en çok bilinen ve insanların yaşadığı en önemli sağlık sorunlarından birine neden olur.
• Safra taşları, safra kesesinin kanalını bir kitle ve tıkaç gibi tıkayarak, ciddi  sağlık sorununa neden olur.
• Safra taşları çeşitli boyutlarda olabilir. Tenis topu büyüklüğüne dahi ulaşabilen taşlar mevcuttur.
• Safra taşlarının sayısı da çok çeşitlidir. Bir tane olabileceği gibi tüm keseyi dolduracak sayıda, yani yüzlerce sayıda olabilir.

1. Safra Kesesi Nedir?

• Safra kesesi sağ kaburganın hemen alt tarafında, karaciğerin altında yer alır. Küçük armut şeklinde bir organdır ve içinde safra salgısı birikir.
• İçindeki safra sıvısı karaciğerde yapılır. Yağların ve bazı vitaminlerin sindirilmesini sağlar.
• Herhangi bir yemek yediğimizde vücudumuzda bir sinyal oluşur ve safra kesesinin içindeki safra sıvısı safra kesesinin kasılması ile kanal yoluyla barsaklara atılır.
• Yediğimiz çeşitli gıdalar karaciğerde salgılanan safra salgısının kalitesini ve içeriğini etkiler.
• Dengeli beslenme düzeyimiz ve aldığımız gıdalar benzer şekilde safra salgısının miktarını da etkiler.